Đó là khẳng định của ông Đinh Thế Phúc - Phó Cục trưởng Cục Điều tiết Điện lực (Bộ Công thương nghiệp) ở buổi tọa đàm “Phân phối điện 2016-2020 nguy cơ thiếu điện và biện pháp” doanh nghiệp sáng 15/11/2016 tại Hà Nội.
Đảm bảo ông Đinh Thế Phúc, ngày 18/3/2016, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định 428/QĐ-TTg phê chuẩn Điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực nhà nước giai đoạn 2011 - 2020 có xét tới năm 2030. Cùng quy hoạch này, tới năm 2020, tổng công suất của các nhà xưởng điện phải phù hợp 60.000 MW, tức là trong 5 năm 2016-2020, cần đưa vào thêm 21.650 MW. Đáp ứng ước tính, số tiền đầu tư cho các nhà xưởng điện trong thời đoạn này là gần 30 tỷ USD. Cộng cùng khoản đầu tư xây dựng các nhà máy điện, dây chuyền lưới điện truyền tải nữa, số tiền cần đầu tư trong thời đoạn này lên đến 40 tỷ USD (tương ứng từng năm cần khoảng 8 tỷ USD). Cùng số tiền này khi làm Quy hoạch điện VII, các chuyên gia tính toán đủ để cung ứng điện trên toàn quốc.
Cần 8 tỷ USD/năm cho đầu tư sản xuất điện
TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam khẳng định, từng năm cần 6-8 tỷ USD đầu tư chế tạo điện là một con số rất lớn, nếu không kêu gọi được các nhà đầu tư (tư nhân, nước ngoài) thì rất gian khổ. “Nếu giá điện không được cải thiện thì không ai chịu đầu tư cả”. Đáp ứng TS Trần Đình Thiên, khi bàn đến điện thì chỉ nghĩ tới nguồn cung mà chưa nghĩ về phía cầu. Ngày hôm nay, tiêu thiết kế điện ở Việt Nam vẫn chưa hiệu quả. Thiếu điện còn do người lắp đặt điện chứ không chỉ bởi người làm ra điện. Có 2 nguyên cớ căn bản cần giải quyết: Thứ nhất thị trường Hà Nội là bởi tồn ở việc tiêu thiết kế quá nhiều năng lượng. Một nền công nghệ tiêu tốn năng lượng. Thực tiễn các nhà máy chế tạo xi măng, sắt thép… cho thấy rõ điều đó. Từ đó, biện pháp căn cơ là làm sao để tiêu lắp đặt năng lượng hiệu quả hơn. Tư duy đó phải là căn bản. Phải giải quyết được bài toán căn cơ nhất Hà Nội đó là vấn đề lớn mạnh GDP/năng lượng. Tốc độ đô thị hóa cũng dẫn đến tiêu dùng năng lượng càng ngày càng lớn. Bởi thế, cần tái cơ cấu để chuyển đổi mô hình phát triển, tụ tập vào thay đổi công nghệ. Thích hợp nguồn cung là việc của chiến lược năng luọng quốc gia gắn cùng TCC kinh tế hiệu quả.
Thứ 2 là đầu tư phải gắn với giá điện “phải có tính tới lợi ích nói chung, do nếu không giải quyết được thì chính điểm này sẽ tránh đầu tư vào điện. Giá thấp thì khó khiến nhà đầu tư tham dự cuộc chơi này”.
Ông Franz Genner – Trưởng nhóm chuyên gia năng lượng, Nhà băng địa cầu (WB) khẳng định, WB đã viện trợ cho ngành điện Việt Nam nhiều năm. Dự kiến những năm trước mỗi năm cần khoảng 5-6 tỷ USD vào phát triển điện. Việc huy động từ tư nhân rất khó. Trong quá khứ, nguồn đầu tư chủ yếu từ vốn ODA. Bây giờ nguồn vốn này càng ngày càng hạn chế. Việc cân đối của EVN hiện rất gian truân (EVN hiện đang gặp các vấn đề về chênh lệch tỷ giá chả hạn). Về biện pháp, quan tọng đối với Việt Nma vẫn là từ phía cầu. “Giảm tiêu thụ năng lượng là giải pháp quan trọng để chống việc phải đầu tư thêm nhiều nguồn năng lượng mới".
Ảnh hưởng tới việc tại sao QHĐ7 lại làm nhiều nhiệt điện than, liệu quy hoạch có vấn đề gì không ? Ông Franz Genner khẳng định: QH điện của Việt Nam không phải là nước kém so cùng các nước cùng trình độ vững mạnh. Phù hợp dự báo, Việt Nam đã nhìn nhận được nguy cơ thiếu điện lâu năm. Thách thức ở đây là mục đích sử dụng điện cần tăng 10%/năm và cần tăng công suất điện, và phải phát triển thêm nguồn nhiệt điện. Thách thức nữa là các nhà máy nhiệt điện phải dựa vào nguồn than nhập khẩu, một vấn đề nữa là phát triển nguồn điện năng lượng mặt trời, điều này rất quan trọng để Chính phủ và nhà đầu tư. Nếu không phát triển điện mặt trời thì có nghĩa là cần thêm than. Và điều này lại quay lại vấn đề về giá điện, tổn phí giá điện.
Cùng giá 7,6 cent/KWh bây giờ sẽ rất khó lôi cuốn đầu tư vào giá điện. Ước tính giá điện 7,6 cent/KWh này chỉ đủ để phục vụ tổn phí vận hành, bảo trì của EVN. Nếu quan tâm đến biểu giá điện đầy đủ, tới năm 2030 phải tăng giá điện thêm 40%. Nếu không làm điều đó thì cần sự trợ giúp đa phần từ nhà tài trợ, công ty. Nếu không sẽ không đủ tài chính cho đầu tư vào các dự án điện.
Chế độ đáp ứng…
Ông Franz Genner – Trưởng nhóm chuyên gia năng lượng, Ngân hàng thế giới (WB) khẳng định, khi so với các nước trong nơi và trái đất, giá điện Việt Nam khá là thấp, kể cả so với nước cùng trình độ tăng trưởng trong nơi. Việt Nam khai thác nguồn lực tốt từ các nguồn nhiệt điện than, thuỷ điện, điện khí… Vĩnh viễn, Việt Nam không đủ nguồn lực để lớn mạnh nữa, sẽ lệ thuộc vào than nhập khẩu, năng lượng mới như điện gió mặt trời nên phải lệ thuộc vào việc phải điều chỉnh giá điện tăng lên.
Thích hợp ông Franz Genner, việc tăng giá điện sẽ không ảnh hưởng nhiều đến người nghèo nếu chúng ta liên kết việc tính giá điện bậc thang và những hỗ trợ từ Chính phủ. Trên thực tiễn liên quan của việc tăng giá điện không nhiều như chúng ta cảm thấy. Quan trọng nữa là từ vấn đề truyền thông sao cho người dân hiểu. “Nhà máy chúng tôi đã có phân tích về việc tăng giá điện cùng hộ nghèo, vùng sâu và cùng biểu giá bậc thang, sự giúp sức từ Nhà nước sẽ không phải là vấn đề nếu tăng giá điện. Đối với các hộ nghèo và vùng gian truân thì đã có trợ cấp... Nhà máy chúng tôi cảm thấy lo ngại nếu các hộ gia đình phải chi trả trên 10% cho tiền điện, chỉ nên tại mức 4-5% thu nhập là theo. Với góc nhìn dài hạn thì Việt Nam nên tăng giá điện kết hợp cùng các chính sách...” - ông Franz Genner khuyến nghị.
Cũng đảm bảo chuyên gia WB, cần có chính sashc tốt để thu hút các nhà đầu tư tư nhân, kể cả các nhà đầu tư nước ngoài. “Nếu không quyến rũ đc thì gánh nặng sẽ quay lại với EVN. Điều đó có nghĩa nhà đầu tư tư nhân cần có cam kết dài hạn, và để được vậy thì cần biểu giá điện lôi cuốn. Ngoài độ thu hút biểu giá điện, nhà đầu tư cũng cần các đảm bảo từ phía Chính phủ. Khi nhà đầu tư đầu tư vào bất kì nguồn năng lượng nào thì cũng đều cần bảo lãnh, đảm bảo từ phía Chính phủ”.
Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam - ông Trần Đình Thiên cho rằng, vẫn là 2 vấn đề cần giải quyết. Giá điện là chủ đề tranh cãi gắn cùng lợi ích xã hội, cùng tư duy chung, gắn với lương bổng. Vấn đề tiền lương đang có trục trặc lớn. Thứ 2 cùng giá điện hoàn chỉnh thì người ta sẽ đầu tư chứ không cần kêu gọi lòng yêu nước, nhân đạo. Cổ phần hoá, thoái vốn cũng là giải pháp. Quốc gia có thể bán bớt đi, dùng vốn đó để đầu tư vào dự án khác. Tuy vậy, câu chuyện vận hành, quản trị thế nào là câu chuyện độc lập. Đây là hướng tốt để có thêm vốn cho nghề điện. “Toàn cầu hóa không thiếu gì (vốn), chỉ thiếu chế độ tốt. Vấn đề giá điện là vấn đề của thị trường điều tiết chứ không phải cơ học chuyện tăng hay giảm” – ông Trần Đình Thiên khảng khái.
Cam kết đáp ứng điện năm 2017
TS Trần Đình Thiên phân tích, đạt logic chung, miền Nam là khu vực có bản lĩnh bùng nổ nhất Hà Nội trong nền kinh tế, hiện vẫn chiếm đến 50% GDP nhà nước, quyết định đến toàn nền kinh tế. Nền kinh tế cũng chịu ảnh hưởng của hội nhập, và tụ tập tại phía Nam như Cảng trung chuyển Thị Vải, sân bay Long Thành.. Sân bay Tân Sơn Nhất thị trường hiện quá tải, phải giải vây sang Long Thành. Vùng phía Nam chính là trọng tâm hội nhập của kinh tế Việt Nam. Khi bước vào giai đoạn hội nhập cao thì đây là vị trí vững mạnh, và việc tăng trưởng như thế nào còn dựa vào cả vào kĩ năng cung ứng điện.
Đạt ông Đinh Thế Phúc - Phó Cục trưởng Cục Điều tiết Điện lực, Bộ Công thương, những năm gần đây, vì các dự án nguồn điện khu vực phía Nam chậm tiến độ, nguồn dự phòng thấp nên giải pháp thích hợp điện cho địa điểm này vẫn là truyền tải từ miền Bắc và miền Trung vào cung cấp cho miền Nam. QHĐ 7 (điều chỉnh) đã tính tới việc bổ sung thêm nguồn điện cho miền Nam, tập hợp xây dựng các trung tâm điện lực ở địa điểm miền Nam nhằm thăng bằng nội bộ khu vực. Đường dây truyền tải nối tiếp Bắc - Nam sẽ thực hành nhiệm vụ giúp đỡ. Tập đoàn Điện lực Việt Nam đang có kế hoạch triển khai tiếp đường dây 500kV mạch 3 từ vị trí Vũng Áng đến Pleiku nhằm đáp ứng cung cấp đủ điện cho năm 2017, sẽ không để thiếu điện miền Nam trong thời kì đến.
Ông Đinh Thế Phúc khẳng định, Bộ Công thương đang rà soát lại các chỉ tiêu để đưa ra kế hoạch vận hành nhà xưởng theo, theo cung cấp điện. Bên cạnh đó, tiết kiệm điện vẫn là biện pháp cần yếu giảm sức ép cung ứng điện cả trong trước mắt cũng lâu dài, giảm áp lực phải đầu tư. Bộ Công thương nghiệp khuyến cáo các hộ lắp đặt điện nên đầu tư công nghệ modern, sử dụng điện hiệu quả. “Việc đề phòng thấp nên phải đòi hỏi người dân, tổ chức thiết kế điện tiết kiệm. Để giảm đầu tư vào lưới điện, giảm không may mất thăng bằng cung cầu mà vẫn đòi hỏi ngành điện đầu tư đủ cho yêu cầu điện” – ông Đinh Thế Phúc cho hoặc.
Về kinh nghiệm tiết kiệm năng lượng, ông Franz (WB) cho rằng, Việt Nam đang trong thời đoạn rất sớm về mục đích sử dụng tiết kiệm năng lượng. Tiết kiệm hiện giờ dựa trên cơ sở tự nguyện. Và như vậy các doanh nghiệp được khuyến khích vận dụng các giải pháp để phục vụ chỉ tiêu nhất thị trường Hà Nội định nhưng thiếu sự bắt buộc để phù hợp được chỉ tiêu đó. Trên trái đất có nhiều biện pháp khuyến khích khác biệt. Như Trung Quốc, đầu tiên là khuyến khích sau là bắt buộc công ty phải đạt được 1 tiêu chí nào đó, nếu đáp ứng được thì có chính sách khuyến khích và không theo thì bị phạt. Đã đến lúc Việt Nam cũng cần phải nâng chính sách tiết kiệm lên 1 bước mới, cần tăng cường giám sát cũng như giải pháp khuyến khích, thậm chí là biện pháp trừng trị nếu không đáp ứng các chỉ tiêu về tiết kiệm năng lượng” – ông Franz Genner nếu ý kiến..
Đọc thêm: vỏ tủ điện công nghiệp
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét